AED gebruiken: wie mag het en hoe doe je het?
Een AED hangt er om gebruikt te worden. Toch twijfelen veel mensen op het moment zelf: mag ik dit wel en doe ik het goed? In dit artikel lees je wie een AED mag gebruiken, wanneer je hem inzet en hoe je hem stap voor stap bedient. Zo weet je wat je kunt verwachten als het ooit nodig is.
Kort gezegd: Iedereen mag een AED gebruiken, ook zonder cursus. Je gebruikt hem bij iemand die niet reageert en niet normaal ademt. Bel 112, start met reanimeren en laat iemand de AED halen. Zet de AED aan, plak de elektroden op de blote borstkas en volg de gesproken instructies. De AED bepaalt zelf of een schok nodig is.
Iedereen mag een AED gebruiken
In Nederland mag iedereen een AED gebruiken. Je hebt geen diploma, cursus of medische kennis nodig. Een AED is juist gemaakt voor mensen zonder ervaring: hij vertelt je met een duidelijke stem wat je moet doen en analyseert zelf het hartritme.
Je hoeft dus niet te wachten op een BHV'er of de ambulance. Ben jij als eerste bij het slachtoffer en hangt er een AED in de buurt, dan mag je hem pakken en gebruiken. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad is snel starten met reanimeren en een AED inzetten de belangrijkste stap om iemand met een hartstilstand te helpen.
Heb je wel een training gevolgd? Dan herken je de stappen sneller en voel je je zekerder. Maar zonder training mag en kun je een AED ook gebruiken.
Je gebruikt een AED bij iemand die niet reageert en niet normaal ademt
Een AED is bedoeld voor iemand met een hartstilstand. Je herkent dat aan twee dingen:
- Het slachtoffer reageert niet als je hem aanspreekt en zacht aan zijn schouders schudt.
- Het slachtoffer ademt niet normaal. Hij ademt helemaal niet, of maakt af en toe een snakkende, zuchtende ademhaling. Die snakkende ademhaling is géén normale ademhaling.
Bel direct 112, zet je telefoon op de luidspreker en volg de aanwijzingen van de meldkamer. Laat iemand een AED halen en begin direct met reanimeren. Wacht niet tot de AED er is om met reanimeren te beginnen.
Twijfel je of iemand normaal ademt? Behandel het dan als een mogelijke hartstilstand en volg de aanwijzingen van de meldkamer. Een AED analyseert het hartritme en geeft alleen een schok als dat nodig is.
Een AED gebruik je niet bij iemand die aanspreekbaar is of normaal ademt. Ook als iemand alleen pijn op de borst heeft, maar wel reageert en ademt, is een AED niet nodig. Bel dan wel direct 112.
Zo gebruik je een AED in zes stappen
Bij een hartstilstand werk je altijd samen: de één belt 112 en start met reanimeren, de ander haalt de AED. Ben je alleen, bel dan eerst 112 met de luidspreker aan. De meldkamer helpt je verder.
- Zet de AED aan. Druk op de aan-knop of open de klep, afhankelijk van het model. De AED begint direct te praten. Laat de hartmassage intussen gewoon doorgaan.
- Maak de borstkas bloot. Verwijder kleding van de borstkas. Knip hem zo nodig open, bij veel AED's zit daarvoor een schaartje in de tas of kast.
- Plak de elektroden. Plak ze op de blote huid volgens de afbeeldingen op de elektroden. Onderbreek de hartmassage hierbij zo kort mogelijk. Meer over de plaatsing lees je hieronder.
- Laat de AED het hartritme analyseren. Raak het slachtoffer niet aan als de AED daarom vraagt. Zorg dat niemand het slachtoffer aanraakt tijdens de analyse en een eventuele schok.
- Volg het schokadvies. Adviseert de AED een schok, zorg dan dat niemand het slachtoffer aanraakt. Bij een halfautomaat druk je op de knipperende schokknop. Een volautomaat geeft de schok na een aftelling zelf.
- Ga direct verder met reanimeren. Na een schok, of als de AED meldt dat er geen schok nodig is, ga je meteen door met de hartmassage. Blijf de instructies van de AED volgen. Hij meet na ongeveer twee minuten opnieuw en vertelt je wat je moet doen.
Ga zo door tot de ambulance er is en het overneemt, of tot het slachtoffer weer normaal gaat ademen. Haal de elektroden niet weg en zet de AED niet uit, ook niet als het slachtoffer weer bijkomt. Hoe je goed reanimeert, lees je bij BHVtotaal. Meer over het verschil tussen een halfautomaat en een volautomaat lees je in halfautomaat of volautomaat AED.
"De belangrijkste stap is beginnen. Zet de AED aan en luister. Hij vertelt je wat je moet doen, je hoeft niets uit je hoofd te weten."
Het team van AEDexpert
Zo plaats je de AED-elektroden
Op elke elektrode staat een afbeelding van waar hij moet komen. Bij volwassenen is dat bijna altijd zo:
- Eerste elektrode: rechts bovenaan op de borstkas, net onder het sleutelbeen.
- Tweede elektrode: links op de zijkant van de borstkas, een stukje onder de oksel.
Zo loopt de stroom van de schok door het hart heen. Druk de elektroden stevig aan, zodat ze overal goed contact maken. Bij sommige AED's, zoals de ZOLL AED Plus, zitten beide elektroden aan één stuk. Ook dan volg je de afbeelding op de verpakking.
Soms moet je even opletten:
| Situatie | Wat je doet |
|---|---|
| Natte borstkas | Droog de borstkas snel af voordat je de elektroden plakt, zodat ze goed contact maken met de huid |
| Veel borsthaar | Druk de elektroden stevig aan. Zit er een scheermesje bij de AED, scheer dan kort de plek waar de elektrode komt |
| Pacemaker (bultje onder de huid) | Plak de elektrode er een paar centimeter naast, niet er recht op |
| Medicijnpleister | Haal de pleister weg en veeg de huid af |
| Klein kind | Gebruik bij kinderen jonger dan 8 jaar bij voorkeur een kindmodus of kinderelektroden als die er zijn. Volg de afbeeldingen op de elektroden en de instructies van de AED. Raken de elektroden elkaar op een kleine borstkas, plak er dan één op de borst en één op de rug. Is er geen kindoplossing, gebruik dan de gewone AED |
Gebruik je de AED bij een kind? Lees dan AED bij kinderen over de kindmodus, kindersleutel en kinderelektroden.
Oefenen met een AED-trainer geeft vertrouwen
Een AED gebruiken lukt ook zonder oefening. Toch helpt het om de stem en de stappen een keer gehoord te hebben. Daarvoor is een AED-trainer: een oefenapparaat dat precies werkt als een echte AED, maar zonder schok. Veel bedrijven, scholen en sportclubs gebruiken er een om hun BHV'ers en vrijwilligers vertrouwd te maken met de AED.
Kies als het kan een trainer die lijkt op jouw AED. Dan herken je in een echte situatie de instructies en de knoppen.
Na gebruik maak je de AED weer klaar
Is de AED ingezet bij een reanimatie? Controleer dan na afloop of hij weer klaar is voor de volgende keer. Volg daarbij de instructies van de fabrikant:
- Vervang de elektroden. Gebruikte elektroden kun je niet opnieuw gebruiken. Kies elektroden die bij jouw AED horen.
- Controleer de batterij en de statusindicator. Kijk of de AED aangeeft dat hij klaar is voor gebruik en of de batterij nog genoeg capaciteit heeft.
- Vul de accessoires aan. Controleer of het schaartje, het scheermesje en andere hulpmiddelen er nog zijn.
- Check je registratie bij HartslagNu. Is je AED aangemeld bij HartslagNu? Dan kun je als beheerder na een inzet bericht krijgen om de AED te controleren en weer gebruiksklaar te maken.
Is iets onduidelijk of geeft de AED een storing aan? Neem dan contact met ons op. Met een AED-servicecontract regelen wij de periodieke controle en houden we de vervaldata voor je bij.
Zorg dat je AED klaarhangt als het nodig is
Een AED helpt alleen als hij snel te pakken is en klaar voor gebruik. Hang hem op een vaste, bekende plek en controleer regelmatig het statuslampje. Heb je nog geen AED? Bekijk ons AED-assortiment of gebruik de AED-keuzehulp. Lees ook wat een AED is en hoe hij werkt.
